Terapie i zabiegi

O ostatecznym wyborze sposobu leczenia decyduje lekarz. Warto poradzić się więcej niż jednego, ponieważ istnieją różne koncepcje leczenia dolegliwości kręgosłupa.

W następujących rozdziałach prezentujemy podstawowe informacje o wybranych technikach terapeutycznych i zabiegowych:

Gimnastyka lecznicza
Kręgarstwo
Masaż
Hydroterapia
Elektroterapia
Leczenie ciepłem i zimnem
Akupunktura
Metody miotensywne
Leczenie operacyjne



Gimnastyka lecznicza

Instruktarz do kilku ćwiczeń >>Ćwiczenia<<

Gimnastyki leczniczej nie można mylić z gimnastyką ogólna czy sportem. Jej głównym celem jest przywrócenie lub poprawienie funkcjonowania ciała za pomocą ćwiczeń fizycznych. Udaje się to w około 90%.

Przy tym ważne są:

• odpowiedni wybór ćwiczeń
• systematyczność
• zaangażowanie

Dla każdego schorzenia, można wybrać odmiennych wachlarz ćwiczeń - dlatego każda osoba może wykonywać swoje ulubione ćwiczenia.
Istnieją ćwiczenia o zróżnicowanym stopniu trudności (dla początkujących i bardziej zaawansowanych).

Istnieje kilka ćwiczeń niemal uniwersalnych. Należą do nich: pływanie na plecach, "pajacyk" i inne.




Kręgarstwo

Inne nazwy tego zabiegu to terapia manualna, chiropraktyka lub osteopatia.
Jest to zabieg ręczny wykonywany przez wykwalifikowanego terapeutę. Na podstawie zdjęcia rentgenowskiego połączonego z wywiadem, może on zastosować jedną z dwóch technik:

• mobilizację - poruszanie stawem w zakresie jego budowy
• manipulację - pokonanie oporu stawu

Cel zabiegu to:

• usunięcie ucisków na nerwy
• usunięcie zaklinowań w strefie krążków międzykręgowych
• zniesienie blokad stawów

Wskazania ku terapii manualnej to głównie:

• przeciążenia kręgosłupa
• protruzje (przemieszczenie dysku)
• bóle menstruacyjne

Zabiegi w jej lekkiej formie, połączone z masażem przeprowadza się także w ramach profilaktyki i rehabilitacji.

Ulga bardzo często przychodzi po już pierwszym zabiegu (stąd bierze się "sława" niektórych kręgarzy :). W innych przypadkach na efekt trzeba czekać nawet kilka dnia. Co więcej, bardzo często dolegliwości wracają, ponieważ zabiegi nie usuwają przyczyny (np. wiotkich mięśni). Nie zapominaj więc o ćwiczeniach oraz typowej profilaktyce.

Istnieją także przeciwwskazania ku terapi manualnej:

• stany zapalne
• duże zmiany zwyrodnieniowe stawów
• osteoporoza
• choroby nowotworowe
• okres wzrostu

Uwaga!
Ważne aby chiropraktyk posiadał licencję oraz pozwolenie Ministerstwa Zdrowia do wykonywania zabiegów. (W wielu krajach Europy chiropraktyka jest uznawana jako wolny zawód i akceptowana przez medycynę akademicką).




Masaż

To bardzo rozległa dziedzina i dlatego na tej stronie ograniczymy się jedynie do zaprezentowania kilku prawd na ten temat:

• Masaż jest pożądany w stanach ostrych, kiedy konieczne jest rozluźnienie napiętych mięśni.
• Masaż sam w sobie nie może stanowić leczenia (nie może zastąpić gimnastyki).
• Duże znaczenie ma efekt psychologiczny (po pierwsze: jest przyjemny i rozluźnia; po drugie: naszym ciałem zajmuje się profesjonalista, dlatego czujemy się pewnie i dobrze)

Hydroterapia (wodolecznictwo)

Stworzona w XIX w. Wiele badań potwierdziło jej dobry wpływ na ciało. Hydroterapia, poprzez bodźce, wpływa korzystnie na układ krążenia oraz układ nerwowy (oba one biorą czynny udział w prawidłowym funkcjonowaniu kręgosłupa).

Można jej się poddać w wielu sanatoriach lub praktykować w domu.
Mając wannę z hydromasażem jesteśmy szczęśliwcami, jednak dobry efekt daje zwykła końcówka prysznica. Można eksperymentować z ciepłą wodą lub stosować na przemian ciepłą i zimną.




Elektroterapia

Elektroterapia polega na wykorzystaniu prądu o niskim napięciu lub pola elektromagnetycznego do łagodzeni skutków urazów oraz nieprawidłowości w działaniu układów.

Elektroterapia działa zwykle efektowniej niż zwykłe masaże ręczne, dlatego warto się nią zainteresować, jako uzupełnienie terapii ruchowej.

Zalety jej stosowania

• Poprawia ukrwienie tkanki
• Stymuluje nerwy i znosi ból
• Przyśpiesza wchłanianie obrzęków i wysięków śródstawowych
• Pobudza mięśnie i przerywa mechanizm "błędnego koła"
• Stanowi wstęp lub uzupełnienie rehabilitacji ruchowej

Istnieje wiele rodzajów elektroterapii, dlatego ostatecznego wyboru powinien dokonać terapeuta. Stosuje się m.in.:

• Przenośne stymulatory TENS
• Prąd o różnej częstotliwości (leczenie w gabinetach)
• Kąpiele Stangera - prąd rozpuszcza zawarte w wodzie związki przeciwreumatyczne

Leczenie ciepłem i zimnem

Leczenie ciepłem i zimnem w większości przypadków daje pożądane efekty. To którą metodę wybrać zależy od tego, do której grupy ludzi należysz: ciepłolubnych czy zimnolubnych. Jeśli do bolącego miejsca przykładasz ciepłą rękę - jesteś ciepłolubny. Jeśli jesteś amatorem okładów z lodu - wybierz zimno, jako wspomaganie leczenia.

Leczenie ciepłem

Działanie ciepła wygląda następująco:

• Rozszerzenie naczyń krwionośnych
• Poprawienie ukrwienia
• Lepsze odżywianie tkanki, chrząstki stawowej, krążków międzykręgowych
• Poprawienie tworzenia mazi stawowej
• Zmniejszenie bólu

Ciepło można aplikować na wiele prostych (domowych) sposobów:

• Gorące kąpiele
• Prysznic (na przemian gorące i zimne natryski skierowana na gorące miejsce, dodatkowo gorący prysznic ogólny dla rozluźnienia i odprężenia)
• Sauna
• Parówka
• Pakunki z ziemi bagnistej, borowiny
• Poduszka elektryczna, termofor
• Ciepła odzież na zimniejsze dni :)

Gabinety lekarskie zaopatrzone są w urządzenia, które intensyfikują ciepło. Pozwalają je dawkować i łatwo kierować na określone miejsca. Urządzenia te wytwarzają fale krótkie i mikrofale.


Leczenie zimnem

Leczenie zimnem to inaczej krioterapia. Usługami w tym zakresie specjalizują się gabinety terapeutyczne, niektóre uzdrowiska, czy salony odnowy biologicznej, których dosyć dużo powstało w ostatnim czasie.

Temperatura w kriokomorze wynosi od -110 st. C do - 130 st. C. Strumień zimna można skierować na określone miejsce ciała.

Działanie zimna jest dość proste do wytłumaczenia: "znieczula" ono receptory bólowe, pozostawiając tkankę mięśniową nieuszkodzoną.




Akupunktura

Polega na wkłuwaniu igieł w "miejsca akupunkturowe". Są to miejsca na skórze, które odpowiadają narządom wewnętrznym lub połączeniem nerwów z ośrodkami ciała. Wkłuwając igły w odpowiednie miejsca pobudzamy ośrodki nerwowe mózgu i nie reaguje on już na ból pochodzący z innych rejonów.

Ponadto, stwierdzono, że akupunktura wspomaga tworzenie endorfiny (substancji podobnej do morfiny), która zmniejsza odczuwanie bólu.


Akupunktura traktuje ból jako jednostkę chorobową, nie wnikając w jego rzeczywiste przyczyny. Dlatego nie stanowi kompletnego programu leczenia w przypadku zespołu kręgosłupa. Może być jedynie jego rozszerzeniem.




Metody miotensywne

Obecnie mało popularne. Polegają na rozciągnięciu i uelastycznieniu mięśni. Metoda ta jest szczególnie polecana (a czasem niezbędna), kiedy to właśnie mięśnie (słabe i przykurczone), biorą udział w procesie chorobowym.

W ćwiczeniach wykonywanych przez pacjenta bierze czynny udział terapeuta:

1. Pacjent wykonuje skurcz mięśnia a w tym samym czasie terapeuta stara się dodatkowo rozmasować mięsień w celu uelastycznienia (na początku może to być bolesne).
2. Przy rozkurczu mięśnia, terapeuta działa na niego tak aby go dodatkowo rozciągnąć.

Stosując tę metodę znane są przypadki znacznych popraw stanu chorego.




Leczenie operacyjne

Tytułem wstępu należy podkreślić, że leczenie operacyjne to absolutna ostateczność. W 95% przypadków możliwe jest odzyskanie zdrowia poprzez zastosowanie innych metod leczenia. Nawet w przypadku operacji, konieczna jest długa, minimum półroczna rehabilitacja.

Leczenie chirurgiczne stosuje się m.in. w przypadku:

1. gdy ucisk rdzenia lub nerwów grozi porażeniem
2. zerwań wiązań tylnych
3. niecofających się przepuklinach krążkowych
4. zespołu ogona końskiego
5. skolioz dużego stopnia u dorosłych
6. zmian zwyrodnieniowych stawów
7. zwyrodnień kręgów w postaci narośli
8. niektórych przypadkach kręgozmyku

Oto prezentacja oraz krótki opis, niektórych metod chirurgii kręgosłupa

Dyskopatia
Przez niewielkie nacięcie, przy stałym podglądzie endoskopu, wprowadzane jest odpowiednie narzędzi w rejon wysunięcia dysku. Za pomocą szczypiec, ssaka albo lasera, chirurg usuwa wysuniętą tkankę.

Dissectomia
Operacja przeprowadzana stosunkowo rzadko. Podczas zabiegu możliwe są następujące działania:

• odsunięcie korzeni nerwowych
• ręczne poprawienie pozycji wysuniętego krążka międzykręgowego
• usunięcie fragmentów krążka uszkodzonego

Operacja wymaga: 10 dni hospitalizacji, 30 dni rekonwalescencji, 180 dni rehabilitacji.

Chemionukleoliza
Zabieg polega na wstrzyknięciu do jądra miażdżystego enzymu chymopapainę (lub kolagenaze). Dzięki tej substancji dochodzi do trawienia i rozpuszczenia tkanki, co sprawia, że maleje ciśnienie wewnątrzkrążkowe, a sam krążek cofa się na swoje miejsce.

Laminectomia
Stosuje się go w przypadku powstawania narośli (osteofitów). Zabieg polega na usunięciu kostnych płytek kręgowych.

Endoproteza dysku
W niektórych przypadkach, zamiast usztywniać stawy lub usuwać dysk, można go zastąpić implantem. Szczególnie w odcinku lędźwiowym.